همكارى توده‌هاى مردم بلكه شورش آنها بر ضد حكومت مىگردد آن هم حكومتى كه دستش خالى است و در آمدى ندارد . چنين حكومتى چند صباحى بيشتر نمىتواند خود را نگه دارد . آن‌گاه امام عليه السلام به نكتهء مهم ديگرى مىپردازد و آن گرفتارىهاى مختلفى است كه ممكن است براى كشاورزان اراضى خراجيه پيدا شود و نتوانند مال الخراج معين را بپردازند و بايد مشمول تخفيف والى گردند . جالب اينكه امام روى عوامل مختلف انگشت مىگذارد و آنها را يك يك برمىشمارد . مىفرمايد : « بنابراين اگر رعايا از سنگينى خراج و يا آفت زدگى يا خشك شدن آب چشمه‌ها يا كمىِ باران و يا دگرگونى زمين بر اثر آب گرفتگى ( و فساد بذرها ) يا تشنگى شديد زراعت ( و به دنبال آن كمبود محصول ) به تو شكايت كنند ، خراج آنها را به مقدارى كه اميد دارى كار آنها را اصلاح كند و بهبود بخشد ، تخفيف ده » ؛ ( فَإِنْ شَكَوْا ثِقَلًا أَوْ عِلَّةً « 1 » ، أَوِ انْقِطَاعَ شِرْبٍ أَوْ بَالَّةٍ « 2 » ، أَوْ إِحَالَةَ « 3 » أَرْضٍ اغْتَمَرَهَا « 4 » غَرَقٌ ، أَوْ أَجْحَفَ « 5 » بِهَا عَطَشٌ خَفَّفْتَ عَنْهُمْ بِمَا تَرْجُو أَنْ يَصْلُحَ بِهِ أَمْرُهُمْ ) . در اينجا امام اسباب شكايت كشاورزان را در شش چيز خلاصه كرده است : نخست . همه چيز زمين و زراعت رو به راه است ولى مال الاجاره و خراجى كه بر آن بسته شده سنگين و غير عادلانه است . دوم . آفتى به زراعت برسد ؛ از آفات زمينى و آسمانى و سبب كمبود يا نابودى

--> ( 1 ) . « عِلّة » در اصل به معناى بيمارى است و در اينجا به معناى آفاتى است كه به گياهان و درختان مىرسد ( 2 ) . « بالّة » به معناى تر كننده از ريشهء « بلّ » بر وزن « حل » به معناى مرطوب شدن گرفته شده و « بالّة » در اينجا اشاره به باران و رطوبت‌هاى زمينى است كه گياهان را پرورش مىدهد ( 3 ) . « احالَة » در اصل به معناى تغيير يافتن است و در اينجا كه اضافه به ارض ( زمين ) شده است اشاره به دگرگونى زمين بر اثر آب‌گرفتگى است كه موجب گنديدن بذر گياه و ثمر ندادن مىشود ( 4 ) . « إغْتَمَر » از ريشهء « اغتمار » به معناى آب گرفتگى است ( 5 ) . « أجْحَفَ » از ريشهء « اجحاف » در اصل به معناى كندن پوست چيزى است . سپس به معناى به مشقت‌انداختن و بى اثر ساختن و خراب كردن آمده است